Είναι εμπρηστές, όχι πυρομανείς
Η υπόθεση του 59χρονου στη Σίνδο, που συνελήφθη για έξι διαδοχικές φωτιές μέσα σε λίγες μέρες και δήλωσε κυνικά πως το έκανε για να ξεδίνει από τη δουλειά, φανέρωσε για άλλη μια φορά πόσο εύκολα κολλάμε ετικέτες στην Ελλάδα. Τα μέσα ενημέρωσης έσπευσαν αμέσως να τον βαφτίσουν πυρομανή. Το να παρουσιάζουμε όμως έναν άνθρωπο που βάζει φωτιές από θυμό, πίεση ή αντικοινωνική συμπεριφορά ως άρρωστο που δεν ξέρει τι κάνει,είναι μια επικίνδυνη δικαιολογία που κρύβει τις πραγματικές ευθύνες.
Για να γίνει απολύτως κατανοητό με απλά λόγια το πόσο διαφέρει ένας εγκληματίας εμπρηστής από έναν πραγματικό πυρομανή, ακολουθεί αυτούσια η άκρως διαφωτιστική συνέντευξη που παραχώρησε ο Γάλλος πραγματογνώμονας ψυχίατρος Laurent Layet στο κρατικό δίκτυο France Info:
franceinfo: Ο υπουργός Εσωτερικών προβάλλει το ενδεχόμενο των πυρομανών για πολλές εστίες φωτιάς: γιατί κάποιοι αποφασίζουν να βάλουν φωτιά, μερικές φορές σε ένα δάσος;
Laurent Layet: Ο όρος βάζω φωτιά μεταφράζεται καλύτερα με τον όρο εμπρηστής. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι στον συνολικό πληθυσμό των εμπρηστών, οι πυρομανείς αποτελούν μόνο μια μικρή υποκατηγορία. Ανάμεσα στους εμπρηστές, υπάρχουν εκείνοι που βάζουν φωτιές για οικονομικό συμφέρον, για εκδίκηση, για να κρύψουν ένα έγκλημα, ή επειδή ήταν υπό την επήρεια αλκοόλ ή άλλων τοξικών ουσιών. Και αυτοί είναι οι εμπρηστές που πρέπει να διαχωρίζουμε από τους πυρομανείς.
Ο μοναδικός στόχος του πυρομανή είναι η φωτιά. Δεν έχει άλλο στόχο πέρα από το να βάλει φωτιά. Η διάγνωση της πυρομανίας αναγνωρίζεται στις ταξινομήσεις των ψυχικών παθήσεων ως διαταραχή. Πρόκειται για κάποιον που θα βάλει σκόπιμα φωτιά επανειλημμένα με μια αρκετά καλά προσδιορισμένη αλληλουχία: μια μορφή εσωτερικής έντασης πριν βάλει τη φωτιά, μια έντονη γοητεία για το ζήτημα της φωτιάς, και έπειτα μια ευχαρίστηση ή μια μορφή ανακούφισης τη στιγμή που βάζει την πυρκαγιά και αμέσως μετά, αυτό υποχωρεί. Πρόκειται για άτομα που έχουν δυσκολίες στην οργάνωση της προσωπικότητάς τους. Συχνά παρουσιάζουν αρκετά έντονη παρορμητικότητα. Έχουν δυσκολίες στη διαχείριση των συναισθημάτων, συχνά είναι αρκετά απομονωμένοι κοινωνικά και έχουν μια αρκετά παλιά γοητεία για τη φωτιά. Η φωτιά εμπίπτει στη διαταραχή ελέγχου των παρορμήσεων. Βάζοντας φωτιά, προσπαθούν να ρυθμίσουν εσωτερικές καταστάσεις.
franceinfo: Πόσα άτομα αφορά αυτό;
Laurent Layet: Ανάμεσα στους εμπρηστές, ο πληθυσμός των πυρομανών είναι πολύ περιορισμένος, δηλαδή λιγότερο από το 5% των εμπρηστών, ήτοι μερικές εκατοντάδες άτομα στην επικράτεια. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί γιατί οι μελέτες είναι πολύ δύσκολο να διεξαχθούν: συχνά δεν τους εντοπίζουμε και θα έπρεπε να μελετήσουμε πολύ ευρείς πληθυσμούς. Στη Γαλλία, προς το παρόν, οι μελέτες για τους πυρομανείς είναι πολύ περιορισμένες.
franceinfo: Μιλάτε για παρορμητικότητα: πρόκειται για πράξεις που αποφασίζονται την τελευταία στιγμή ή υπάρχει κάποια μορφή τρόπου δράσης και προετοιμασίας;
Laurent Layet: Στην παρορμητικότητα, υπάρχει κάτι που ανταποκρίνεται σε μια παρόρμηση της στιγμής, αλλά υπάρχει παρόλα αυτά μια κάποια προηγούμενη οργάνωση. Σπάνια έχουμε δει πυρομανείς να βάζουν φωτιά μπροστά σε όλους ή σε περιοχές με έντονη επιτήρηση. Πρόκειται μάλλον για ανθρώπους που κρύβονται. Οι πυρομανείς που έχω αντιμετωπίσει ήταν άνθρωποι που πήγαιναν να αναγνωρίσουν περιοχές κυκλοφορώντας με ένα όχημα. Έκαναν κατοπτεύσεις σε εδάφη που δεν τους ήταν άγνωστα. Το πέρασμα στην πράξη συχνά διευκολύνεται από την κατανάλωση αλκοόλ, γιατί αυτό τους επιτρέπει, σε λίγο πιο δύσκολες βραδιές, να ξέρουν πού θα δράσουν. Συχνά έβαζαν φωτιά σε περιοχές λίγο απομακρυσμένες, απόκρημνες, δυσπρόσιτες. Περίμεναν να ξεκινήσει η φωτιά και απομακρύνονταν από την περιοχή για να μην πιαστούν.
franceinfo: Η περίπτωση του πυροσβέστη πυρομανή είναι εξαίρεση ή είναι κάτι που επαληθεύεται;
Laurent Layet: Επειδή πρόκειται για άτομα που έχουν ιδιαίτερη έλξη για τη φωτιά, μπορούμε να τους βρούμε σε τομείς που ασχολούνται με τη φωτιά, ανάμεσα στους εθελοντές πυροσβέστες. Αλλά δεν υπάρχει κάποια ειδικότητα του πυρομανή εθελοντή πυροσβέστη.
franceinfo: Αυτοί οι πυρομανείς μετανιώνουν για την πράξη τους;
Laurent Layet: Το ζήτημα της μεταμέλειας, ή της κριτικής απόστασης, μπορεί να είναι αρκετά περιορισμένο. Μπορεί να υπάρχει μια μορφή μεταμέλειας που συνδέεται με τις συνέπειες, δηλαδή αν συνελήφθησαν ή αν διώκονται από τη δικαιοσύνη. Αλλά ανάμεσα στους πυρομανείς, έχω δει ελάχιστους που είχαν πραγματική σχέση με αυτή τη διαταραχή. Σε κάθε περίπτωση, αυτό δεν αποτελεί επαρκές εμπόδιο για να τους αποτρέψει την επόμενη φορά από το να βάλουν ξανά φωτιά.
Τα στοιχεία που παραθέτει ο Γάλλος επιστήμονας επιβεβαιώνονται απόλυτα από τις μεγαλύτερες διεθνείς έρευνες. Το επίσημο διαγνωστικό εγχειρίδιο της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας (DSM-5), τα δεδομένα της Μονάδας Συμπεριφορικής Ανάλυσης του FBI, αλλά και οι μελέτες του Ερευνητικού Κέντρου Εγκληματολογίας της Αυστραλίας, καταλήγουν στο ίδιο ακριβώς συμπέρασμα: Πάνω από το 95% των πυρκαγιών που αφορούν εμπρησμούς,προκαλούνται από συνειδητούς εμπρηστές. Οι άνθρωποι αυτοί βάζουν φωτιές από εκδίκηση, για οικονομικά συμφέροντα, για να αλλάξουν τη χρήση της γης ή, όπως στην περίπτωση της Σίνδου, επειδή έχουν αντικοινωνική συμπεριφορά και καμία ενσυναίσθηση. Στην Ελλάδα, ωστόσο, η συνεχής καραμέλα της πυρομανίας βολεύει το κράτος, καθώς μετατοπίζει την ευθύνη στην τρέλα κάποιου αγνώστου, κρύβοντας την παντελή έλλειψη οργάνωσης και δασοπροστασίας….
Χριστόδουλος Μολύβας
Πηγή:
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου