Από τον Φεμινισμό στην Woke Ατζέντα

       ​Μέρος 6ο:

 Όταν ο πόλεμος               μπήκε στο σπίτι

​Ο Φιλελεύθερος Φεμινισμός της Friedan ήθελε οι γυναίκες να μπουν στον κόσμο με ίσους όρους. Μια νέα γενιά, που ξεπρόβαλε στα τέλη της δεκαετίας του '60, αποφάσισε ότι αυτό δεν αρκούσε. Δεν ήθελε απλώς να διεκδικήσει μια θέση στο τραπέζι. Ήθελε να το ανατρέψει

​Αυτό που γεννήθηκε ονομάστηκε Ριζοσπαστικός Φεμινισμός και η βασική του ιδέα ήταν απλή και εκρηκτική.Το πρόβλημα δεν είναι ο νόμος. Δεν είναι η πρόσβαση στα επαγγέλματα. Δεν είναι κάτι που διορθώνεται με μια τροπολογία ή μια δικαστική απόφαση. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο, αόρατο, πανταχού παρόν, είναι ο τρόπος με τον οποίο οργανώθηκε ο κόσμος εξαρχής. Και έχει ένα πολύ συγκεκριμένο όνομα:

Πατριαρχία.

​Μέσα από αυτή τη λογική, γεννήθηκε ένα σύνθημα που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πολιτική μέχρι σήμερα: 

Το προσωπικό είναι πολιτικό. 

Δεν επρόκειτο για μια ποιητική μεταφορά, αλλά για μια φιλοσοφική διακήρυξη με βαρύτατες συνέπειες. Αν η καταπίεση δεν ασκείται μόνο στη Βουλή ή στο δικαστήριο, αλλά μέσα στο σπίτι, στον γάμο, στο κρεβάτι και στον τρόπο με τον οποίο μιλούν οι άνθρωποι μεταξύ τους, τότε τίποτα δεν μένει πια ιδιωτικό. Κάθε καθημερινή επιλογή μετατρέπεται σε πολιτική πράξη. Κάθε διαπροσωπική σχέση γίνεται πεδίο άσκησης εξουσίας.

​Δύο γυναίκες προσέφεραν σε αυτή τη λογική τον θεωρητικό της σκελετό. Η Shulamith Firestone, σε ηλικία μόλις είκοσι πέντε ετών, εξέδωσε το 1970 το βιβλίο The Dialectic of Sex, υποστηρίζοντας κάτι που εκείνη την εποχή ακουγόταν αδιανόητα ακραίο. ότι η ίδια η βιολογική υπόσταση της γυναίκας η εγκυμοσύνη, η γέννα, η φροντίδα των παιδιών συνιστά την πρωταρχική πηγή της καταπίεσής της. Η αιτία δεν ήταν μια κοινωνική σύμβαση που μπορούσε απλώς να αλλάξει.Ήταν το ίδιο της το σώμα. Την ίδια περίοδο, η Kate Millett υποστήριζε ότι η φυλετική κυριαρχία αποτελεί την αρχαιότερη μορφή εξουσίας στην ανθρώπινη ιστορία βαθύτερη ακόμα και από την ταξική ανισότητα που ανέλυε ο Μαρξ.

​Από αυτόν τον συλλογισμό προέκυψε κάτι που διαμορφώνει καταλυτικά τη συζήτησή μας μέχρι σήμερα.Ο διαχωρισμός ανάμεσα στο βιολογικό φύλο (sex) και το κοινωνικό φύλο (gender). Η θηλυκότητα, διακήρυξαν, δεν είναι φύση. Είναι ρόλος που επιβάλλεται. Δεν γεννιέσαι γυναίκα με μια προδιαγεγραμμένη αποστολή ,μαθαίνεις να συμπεριφέρεσαι ως γυναίκα, προκειμένου να παραμένεις υποταγμένη. Αυτή η ιδέα, που μας ήρθε το 1970 αποτελεί σήμερα τη θεμελιώδη παραδοχή πάνω στην οποία οικοδομήθηκε ολόκληρη η σύγχρονη θεωρία φύλου.

​Η απόσταση που χωρίζει αυτό το ρεύμα από τον Φιλελεύθερο Φεμινισμό είναι χαοτική. Η Friedan ήθελε να μπουν οι γυναίκες στα πανεπιστήμια και στις επιχειρήσεις. Οι ριζοσπαστικές φεμινίστριες ήθελαν να επαναπροσδιοριστεί εκ θεμελίων ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η ανθρώπινη σχέση. Η πρώτη ζητούσε μεταρρύθμιση.Οι δεύτερες απαιτούσαν ανατροπή,μια ανατροπή που δεν ήταν πλέον νομική, αλλά βαθιά πολιτισμική.

​Εδώ είναι που η διαδρομή που παρακολουθούμε σε αυτή τη σειρά φτάνει σε ένα σημαντικό σταυροδρόμι. Από τη Wollstonecraft που διεκδίκησε την εκπαίδευση, στις γυναίκες του Seneca Falls που ζήτησαν ψήφο, στην Pankhurst που έσπασε βιτρίνες, στη Friedan που έδωσε όνομα σε μια αόρατη δυσφορία και φτάνουμε τώρα σε μια γενιά που αποφάσισε ότι η ρίζα του κακού δεν βρίσκεται στους νόμους, αλλά στην ίδια τη φύση των πραγμάτων. Κάθε βήμα ακολούθησε με αμείλικτη συνέπεια τη λογική του προηγούμενου. Κανείς δεν χρειάστηκε να συνωμοτήσει. Αρκούσε απλώς να τεθεί το ερώτημα.Αν αυτό είναι αλήθεια, τι σημαίνει για το επόμενο βήμα;

​Και το επόμενο βήμα, όπως θα δούμε στην συνέχεια, ήταν η ερώτηση που κανείς δεν είχε προβλέψει…Αν το φύλο είναι μια κοινωνική κατασκευή, ποιος είναι τελικά εκείνος που αποφασίζει τι είναι ο άνθρωπος;

​Χριστόδουλος Μολύβας