ΣΕΜΙΟΝ ΝΑΝΤΣΟΝ: Ο ΦΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ

Ο Σεμιόν Νάντσον (Semyon Yakovlevich Nadson, 1862–1887), αν και έζησε μόλις 24 χρόνια, αναδείχθηκε σε ένα από τα πιο εμβληματικά και δημοφιλή πρόσωπα της ρωσικής ποίησης στα τέλη του 19ου αιώνα. Η πρόωρη απώλειά του από φυματίωση ενίσχυσε τον μύθο του ως του «φυματικού ποιητή», του οποίου οι στίχοι μετέφεραν την αγωνία, τη μελαγχολία και την πνευματική αναζήτηση μιας ολόκληρης γενιάς.
Η Λυρική Φωνή της Μελαγχολίας και της Ενδοσκόπησης
Η ποίηση του Νάντσον διαπνέεται από μια βαθιά αίσθηση ευθραυστότητας και επικείμενου τέλους. Τα βασικά θέματα του έργου του είναι:
1)Προσωπική Οδύνη: Η μάχη με την ασθένεια μεταφράζεται σε στίχους γεμάτους απόγνωση, μοναξιά και λαχτάρα για πνευματική λύτρωση.
2)Κοινωνική Συνείδηση: Επηρεασμένος από την παράδοση του Νεκράσοφ, ο Νάντσον δεν περιορίζεται στον εαυτό του. Εκφράζει τη συμπάθεια προς τους κοινωνικά αδύναμους, την αλληλεγγύη στους αδικημένους και την κριτική απέναντι στην κοινωνική αδικία.
3)Η Θέση του Αποκλεισμένου: Ως ποιητής με εβραϊκή καταγωγή σε μια εποχή αντισημιτισμού, ο Νάντσον εξέφρασε την αλληλεγγύη του στον καταπιεσμένο λαό, κάτι που τον κατέστησε έναν προοδευτικό λυρικό ποιητή με ηθική αποστολή.
4)Η Έκκληση για Ελπίδα και η Απώλεια της Άνοιξης
Τα ποιήματα του Νάντσον είναι γεμάτα ρητορική δύναμη και συγκινησιακή φόρτιση, γεγονός που τα έκανε εξαιρετικά δημοφιλή για μελοποίηση (ρομάντσα), μεταξύ άλλων από τον Σεργκέι Ραχμάνινοφ.
Α) Φίλε μου, αδελφέ μου... (Η Εντολή για Αντίσταση)
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της αγωνιστικής μελαγχολίας του:
Φίλε μου, αδελφέ μου, κουρασμένε, υποφέρων αδελφέ,
Όποιος κι αν είσαι, μην πέφτεις μες στην ψυχή σου.
Ας πληγώνουν την καρδιά σου η αδικία και το κακό,
Ας σε απειλεί ο ουρανός με καταιγίδα,
Ας είναι η ζωή σου, σαν έρημος, άγονη,
Από τη φτώχεια, την προσβολή, το ψυχρό κουτσομπολιό.
Όμως, μην πέφτεις μες στην ψυχή σου: να είσαι πιστός στον εαυτό σου,
Να είσαι άφοβος, προχώρα, – και ο Κύριος βοήθειά σου!
Β) Μάταια! – Δεν Θα Επιστρέψει Ποτέ η Άνοιξη! (Ο Θρήνος για το Χαμένο Ιδανικό)
Αυτό το ποίημα εκφράζει την απώλεια των ψευδαισθήσεων και τη φιλοσοφική αποδοχή του θανάτου:
Μάταια! Δεν θα επιστρέψει πια η άνοιξη!
Πέρασαν τα χρόνια, και η καρδιά πάγωσε.
Και η ζωή πέρασε άδεια, σκοτεινή,
Στη μάχη του μόχθου, στον αγώνα κατά του κακού.
Και να τώρα, που το όνειρο έχει σβήσει,
Που η ψυχή έχει παγώσει στη σιωπή,
Θυμάμαι πώς με καλούσε
Εκείνος ο θαυμάσιος, εκείνος ο αγνός τάφος.
Γ) Σε Παρακαλώ, Μη Λησμονήσεις (Η Έκκληση της Αγάπης)
Η ερωτική λυρική του ποίηση είναι συνυφασμένη με την αγωνία του θανάτου, ζητώντας την αιωνιότητα μέσα στη μνήμη του αγαπημένου προσώπου:
Σε παρακαλώ, μη λησμονήσεις,
Όταν θα ζεις, αγαπώντας,
Και στη νέα σου ζωή, πεθαίνοντας,
Μια φορά τουλάχιστον σκέψου με!
Μας φαινόταν όλος ο κόσμος στενός,
Μας φαινόταν όλος ο κόσμος μικρός...
Και μη με καταριέσαι, αγαπημένη μου,
Γιατί σε αγάπησα,
Που με όλη μου την ψυχή, με όλη μου τη δύναμη
Έλιωσα, έζησα μέσα στην παθιασμένη ευδαιμονία...
Η τεράστια δημοτικότητα του Νάντσον στον λαό και τη νεολαία – ο λεγόμενος "λατρευτικός μύθος" του – έκανε τους στίχους του συνώνυμους με τη ρομαντική απογοήτευση και τον ιδεαλισμό.
Αν και μεταγενέστεροι κριτικοί της Ρωσικής Ασημένιας Εποχής (όπως οι Συμβολιστές) τον θεώρησαν συχνά υπερβολικά συναισθηματικό ή ως πρόδρομο της παρακμής, η έντονη συναισθηματική του ειλικρίνεια και η ικανότητά του να εκφράζει τον πόνο της ύπαρξης τον καθιστούν έναν από τους πιο σημαντικούς συναισθηματικούς συνδέσμους ανάμεσα στον ρεαλισμό του 19ου αιώνα και τις ποιητικές αναζητήσεις του 20ού.

Χριστόδουλος Μολύβας.